Terug naar Series
De Oorlog
"Een tv-serie over de Tweede Wereldoorlog."
Overzicht
Presentator Rob Trip vertelt het verhaal over de oorlog en de bezetting van Nederland en Nederlands-Indië vanaf de lokaties waar de gebeurtenissen zich voordeden, van Westerbork tot Bandung en van Arnhem tot Auschwitz.
Status
Ended
Gemaakt Door
Rob Trip, Ad van Liempt
Netwerk
NPS
Seizoenen & Afleveringen
De Oorlog
Presentator Rob Trip vertelt het verhaal over de oorlog en de bezetting van Nederland en Nederlands-Indië vanaf de lokaties waar de gebeurtenissen zich voordeden, van Westerbork tot Bandung en van Arnhem tot Auschwitz. De makers van het programma doen een poging het oorlogsverhaal op een moderne manier te vertellen. Daarvoor maken ze onder andere gebruik van veel relatief nieuwe studies die een ander licht werpen op de oorlogsgeschiedenis dan tot nu toe bekend was. Veel van die studies zijn nooit tot het grote publiek doorgedrongen, maar stellen het bestaande beeld wel in aanzienlijke mate bij.
Afleveringen
De wraak van Duitsland
De periode vanaf de de opkomst van Hitler in Duitsland tot en met de capitulatie van Nederland en Frankrijk in mei en juni 1940 . Presentator Rob Trip legt er in deze aflevering de nadruk op dat er in de jaren twintig en dertig overal in Europa sprake was van felle strijd om de heerschappij tussen de grote systemen, het communisme, het fascisme en de parlementaire democratie. In veel landen was het tevoren niet te voorspellen hoe die strijd zou aflopen.
Verder onder vreemd gezag
Wat in het Nederlandse straatbeeld vooral opviel, de eerste maanden na de Duitse inval in mei 1940, was de aanwezigheid van Duitse soldaten. Die hadden het hier erg naar hun zin. Over het algemeen was het leven voor hen goed in Nederland: genoeg te eten, volop vertier en weinig gevaar. Zij schreven enthousiaste brieven naar huis; en in de bioscoopjournaals kon je wekelijks zien hoe ze er, als een soort geüniformeerde toeristen, in slaagden vriendschappelijke contacten aan te knopen met de Nederlandse bevolking.
Keuze's en dilemma's
De vlam sloeg in de pan, een groot deel van Nederland ging in staking en de Duitsers sloegen die staking keihard neer. Vanaf dat moment werden de verhoudingen tussen de bezetter en het Nederlandse volk veel grimmiger. Er deden veel meer mensen mee aan die Februaristaking, en er vielen ook veel meer dodelijke slachtoffers, bijna tweehonderd. Zestien daarvan werden doodgeschoten in het Groningse dorpje Marum, op de grens met Friesland. Het was een wraakactie van de Duitse SD, omdat er in de buurt een boom over een landweggetje was gelegd. Dat werd als een uiterste vorm van terrorisme opgevat.
Welvaart, beroving, honger
In de eerste anderhalf jaar na de Duitse inval, dus tot eind 1941, ging het met de Nederlandse economie eigenlijk veel beter dan over het algemeen wordt aangenomen. Na enige tijd begonnen Duitse instanties en vooral de Wehrmacht zoveel orders te plaatsen bij het Nederlands bedrijfsleven dat hier een forse groei ontstond. Door de crisis en de Duitse inval was het aantal werklozen hoog opgelopen, maar na een half jaar al meldde rijkscommissaris Seyss-Inquart trots dat de werkloosheid in Nederland ‘was opgelost’. Pas veel later stortte de productie in, door gebrek aan grondstoffen en vooral door naar Duitsland werden afgevoerd om daar te werken.
Hoe de Joden uit Nederland verdwenen
De tragedie van de meer dan 100.000 uit Nederland weggevoerde en in de vernietigingskampen vermoorde joden staat centraal in deze aflevering. Het is het verhaal van de wanhopige machteloosheid van de slachtoffers en van de geraffineerde methoden van de nazi’s, maar ook van de medewerking die tal van Nederlandse instanties en hoog percentage is weggevoerd, zeker in vergelijking met de meeste andere Europese landen.
Oorlog voor iedereen
In het najaar van 1944 veranderde de oorlogssituatie in Nederland scherp van karakter: de oorlog kwam heel dichtbij, Nederland werd een frontstaat en opeens werd alles veel grimmiger, dreigender, gevaarlijker. Voor het zuiden van Nederland leidde dat tot de bevrijding maar de rest van het land ging een geallieerde invasie van 6 juni 1944 in Normandië. Hoewel de opmars aanvankelijk niet erg opschiet, gaat het vanaf eind augustus opeens heel hard. Tegelijkertijd vluchten tienduizenden NSB’ers weg, naar oostelijke streken en soms naar Duitsland. Dat verschijnsel wordt Dolle Dinsdag genoemd.
Oorlog in Indië
De Japanse bezetting van Nederlands-Indië bracht, tussen 1942 en 1945, onnoemelijk veel leed met zich mee. Nederlanders worden massaal in Jappenkampen geïnterneerd, de soldaten in krijgsgevangenkampen, en de burgers in speciale mannen- en vrouwenkampen. De toestand wordt daar steeds slechter, zeker door gebrek aan voedsel en medische verzorging. Ongeveer een op zes overleeft die kampen niet. Maar daarnaast leidde die bezetting ook tot een versnelling in de politieke situatie: de rol van Nederland als koloniale mogendheid was onverwacht snel uitgespeeld.
Loodzware jaren
Nederland was bevrijd, in mei 1945, maar toen de eerste vreugde daarover enigszins was weggeëbd, bleek het land te zijn opgescheept met een aantal reusachtige problemen. De eerste maanden na de bevrijding bood Nederland direct al een aanblik vol tegenstellingen. Tegenover de enorme vreugde over de nederlaag van de Duitsers en de herwonnen vrijheid, stond het verdriet om al die mensen die de oorlog niet hadden overleefd. De schok was enorm, toen duidelijk werd wat er zich in de Duitse vernietigingskampen had afgespeeld. Vooral de joodse gemeenschap in Nederland bleek grotendeels uitgemoord; en degenen die wél terugkwamen voelden zich hier maar zelden welkom.
De oorlog na de oorlog
Eigenlijk is de Tweede Wereldoorlog nooit helemaal weggeweest. Al bijna 65 jaar heeft de herinnering aan de ingrijpende gebeurtenissen van die tijd een belangrijke stempel gedrukt op de Nederlandse samenleving. De verhouding met Duitsland heeft daar steeds een belangrijke rol in gespeeld. Lange tijd was die totaal verstoord, maar de laatste jaren is er een steeds normalere relatie tussen de beide buurlanden ontstaan. Maar nog niet alles is gladgestreken.
Hoofdcast
